ေျမျမႇဳပ္မိုင္းအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ လူမႈျပႆနာေတြကို ဘယ္လိုေျဖရွင္းၾကမလဲ

ပရင့္ထုတ္ရန္

“ေဗဒါနဲ႔ေရႊၾကာ ေဆြးေႏြးခန္း”

ေဗဒါ ။ ။ အစိုးရနဲ႔ေကအိုင္ေအ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပဲြလုပ္ၿပီးတာ ရက္ပိုင္းပဲရိွေသးတယ္။ နမ္႔ခမ္းဘက္မွာ မုိင္းနဲ႔ တိုက္ခိုက္လို႔ တုိက္ပဲြျဖစ္သြားတဲ႔အေၾကာင္း သတင္းေတြ တက္လာေနျပန္ၿပီဗ်။

ေရႊၾကာ ။ ။ ဟုတ္လား။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ႏွစ္ဖက္တိုက္ပဲြေတြေၾကာင့္ ေနရပ္ကို စြန္႔ခြာထြက္ေျပး သြားတဲ့ေဒသခံ
ေတြ ကိုယ့္ေဒသခံျပန္ႏိုင္ေရးနဲ႔ ႏွစ္ဖက္တပ္ေတြ စစ္ရိွန္ေလွ်ာ့ၿပီးေတာ့ တိုက္ပဲြေတြထပ္ မျဖစ္ဖို႔သေဘာတူထားတာက ပူပူေႏြးေႏြးပဲရိွေသးတယ္။ ထပ္ျဖစ္ျပန္ၿပီဆိုေတာ့ ဂ်ာေအးသူ႔အေမ႐ိုက္၊ မုန္႔လံုးစကၠဴကပ္တဲ့ပံုစံ ျဖစ္ေနၿပီေပါ့ဗ်။

ေဗဒါ ။ ။ လက္နက္ကိုင္ထားတဲ့ သူေတြၾကားမွာ အခုလိုေျမျမႇဳပ္မုိင္းေတြ၊ ဆဲြမိုင္းေတြ ... စတဲ့ မိုင္းမ်ဳိး စံုနဲ႔တိုက္ခိုက္
ၾကတာက စစ္ပဲြတစ္ပဲြရဲ႕နည္းနာအရ လုပ္တဲ႔ကိစၥျဖစ္ေပမယ့္ စစ္ပဲြနဲ႔မသက္ဆိုင္တဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္ဒုကၡသည္ေတြ၊ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ ၀မ္းစာရွာတဲ့အမ်ားျပည္သူေတြကို ထိခိုက္မယ္ဆိုရင္ ေတာ့ဘယ္လိုမွ လက္ခံလို႔ မရဘူးဗ်။

ေရႊၾကာ ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္တြင္းစစ္သမိုင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ အသက္ ဆံုး႐ံႈးသြားရတဲ့ ျပည္သူလူထုေတြ၊ အသက္မေသေပမယ့္လည္း ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး ကုိယ္လက္အဂၤါဆံုး႐ႈံးၿပီး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္မႈ ရိွေနသူေတြဟာ ေထာင္၊ ေသာင္းခ်ီေနၿပီေလဗ်ာ။ လက္ရိွအေနအထားမွာ အစိုးရတပ္
ေတြေရာ၊ ေတာတြင္းလက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႕ေတြပါ လူေနက်ဲပါးတဲ့ နယ္စပ္ေဒသေတြမွာ ေထာင္ထားတဲ့ ေျမျမႇဳပ္မိုင္း
ေတြက ပြစာက်ဲေနတုန္းပဲဗ်။ မိုင္းေထာင္တယ္ဆိုတာ ကလည္း ကိုယ္ေထာင္ထားတဲ့မိုင္းေတြကို စနစ္တက် မိုင္းမွတ္တမ္း လုပ္ၿပီး ေထာင္ၾကတာမ်ဳိးမဟုတ္ ေတာ့အခုခ်ိန္မွာ ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ ကံကိုယံုၿပီး ဆူးပံုနင္းေန ရသလို ျဖစ္ေနတာေပါ့။

ေဗဒါ ။ ။ အရင္တုန္းကနဲ႔စာရင္ အခုအစိုးရလက္ထက္မွာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖဲြ႕ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးလုပ္ထားလို႔ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ထိခိုက္ေသဆံုးမႈေတြနည္းနည္းေတာ့ ေလ်ာ့သြားတယ္လို႔ ဆိုႏုိင္မလားပဲ။

ေရႊၾကာ ။ ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ မထင္ပါဘူးဗ်ာ။ ကမၻာေပၚမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံဟာ မိုင္းအသံုးျပဳမႈ အမ်ားဆံုးႏိုင္ငံ စာရင္းထဲမွာပါေနတာ ဒီကေန႔အထိပဲဗ်။ မႏွစ္တုန္းက ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာတဲ့ ႏိုင္ငံတကာအဖဲြ႔ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Landmine and Cluster Munition Monitor ရဲ႕စစ္တမ္းအရဆိုရင္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တုန္းက ေျမျမႇဳပ္ မိုင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၃၆ေယာက္ရိွၿပီး ဒဏ္ရာရတဲ့သူေတြက ၂၃၈ ဦးရိွတယ္။ ၂၀၁၁ မွာေတာ့ အနည္းဆံုး ၈၄ ေယာက္ေသၿပီး ၂၉၃ ေယာက္ဒဏ္ရာရတယ္လို႔ ဆိုထား တယ္ဗ်။ အဲဒီအထဲမွာ ေသဆံုးဒဏ္ရာရတဲ့သူေတြရဲ႕ ထက္၀က္ေက်ာ္ကအရပ္သားေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုအစိုးရ၊ အင္န္ဂ်ီအိုနဲ႔ သတင္းမီဒီယာေတြရဲ႕ အခ်က္အလက္ ေတြကိုကိုးကားၿပီး လုပ္ထားတယ္ဆိုေတာ့ အမွန္တကယ္စာရင္းက ဒီထက္ အမ်ားႀကီး ပိုႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ စစ္တမ္းေတြအရ ဆိုရင္ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ကေန၂၀၁၁ခုႏွစ္ အတြင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးတဲ့သူအေရအတြက္ဟာ၃၂၅၀ ဦးရိွတယ္လို႔ ဆိုထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ ေတြ႕မွာေတာ့ ဒီစာရင္းရဲ႕ သံုးဆေလာက္ရိွႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းလို႔ရတယ္။

ေဗဒါ ။ ။ ဟုတ္ေတာ့ ဟုတ္တယ္ေလ။ ဒါေပမဲ့ ဒီအစိုးရလက္ထက္မွာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႕ေတြနဲ႔ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး လုပ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ မိုင္းခ်ထားမႈေတြ အရင္ကထက္ပိုၿပီး ေလ်ာ့နည္းလာတယ္လို႔ေတာ့ ယူဆႏိုင္တာေပါ့ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားေျပာတဲ့ ေျမျမႇဳပ္မုိင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးတဲ့သူေတြမ်ားလာ တယ္ဆိုတာက အရင္တုန္းက
ေထာင္ထားတဲ့ မုိင္းေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္တာပဲေလ။ တစ္ခုေတာ့ ရိွတာေပါ့ဗ်ာ... ဒီႏွစ္,ႏွစ္ေလာက္ကာလထဲမွာ
ေကအိုင္ေအနဲ႔ တုိက္ပဲြေတြ ေတာက္ေလွ်ာက္ျဖစ္ခဲ့ေတာ့ ႏွစ္ဖက္ စလံုးက ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြသံုးႏိုင္တာပဲေလ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ဗ်ာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ဆိုတာက ေတာ့ပဋိပကၡ ႏွစ္ဖက္စလံုးကစစ္သားပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အရပ္သားပဲျဖစ္ျဖစ္ မိုင္းထိၿပီဆိုရင္ အနည္းဆုံးေတာ့ တစ္သက္လံုး မသန္စြမ္းဘ၀နဲ႔ပဲ လူ႔ဘ၀ႀကီးထဲမွာေနသြား ၾကရတဲ့သူေတြ ျဖစ္သြားၾကတာပဲေလ။

ေရႊၾကာ ။ ။ ဒါဆိုရင္ ခင္ဗ်ားဆိုလိုတာက အစိုးရတပ္ေတြအေနနဲ႔ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ အသံုးမျပဳေတာ့ဘူးလို႔ ဆိုခ်င္တာ လား။

ေဗဒါ ။ ။ ဒီလုိေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာ မေျပာႏိုင္ဘူးေပါ့ဗ်ာ ...။ ပဋိပကၡစစ္ပဲြ ေတြရိွေနသ၍ကေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလံုးက သံုးႏိုင္တာပဲ။ အခုဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းပိတ္ပင္ေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ ထိုးထားတာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၆၀
ေလာက္ ရိွေနၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ဒီကေန႔အထိ အဲဒီ စာခ်ဳပ္ကိုလက္မွတ္မထိုးေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေလာက္ကလုပ္တဲ့ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ မိုင္းဆန္႔ က်င္ေရးအစည္းအေ၀းကိုေတာ့ သြားတက္ခဲ့တာေတြ႕ရတယ္။ ဒါက ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းၾကားမွာ ၀င္ဆံ့လာတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္သလို ျပည္တြင္းစစ္ႀကီး ျမန္ျမန္ အဆံုးသတ္ႏိုင္ရင္
ေတာ့ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ ထိုးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေရႊၾကာ ။ ။ ေအးဗ်ာ ...။ ခင္ဗ်ား ေျပာသလို ေျမျမႇဳပ္မိုင္း ပိတ္ပင္ေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးထားတာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၆၀ ေလာက္ရိွေနၿပီဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံေတြအကုန္လံုးပါတယ္လို႔ ဆိုလိုတာလား။

ေဗဒါ ။ ။ ဒီလိုေတာ့ မဟုတ္ဘူးဗ်။ ကမၻာ့အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္၊ ႐ုရွ၊ တ႐ုတ္၊အိႏိ္ၵယနဲ႔ ပါကစၥတန္
ႏိုင္ငံေတြက ေအာ္တ၀ါစာခ်ဳပ္မွာ အခုခ်ိန္ထိလက္မွတ္မထိုးေသးဘူးလို႔ သိရတယ္ဗ်။

ေရႊၾကာ ။ ။ ဒါဆုိရင္ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာအေျခအေနက ဘယ္လိုေတြရိွတယ္ ဆိုတာကိုလည္း
ေျပာစမ္းပါဦး။

ေဗဒါ ။ ။ တကယ္ေတာ့ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းန႔ဲပတ္သက္တဲ့ သတင္းစကားေတြက အရင္တုန္းကဆိုရင္ လူအမ်ားက သိပ္စိတ္မ၀င္စားၾကဘူးဗ်။ ဒါေပမဲ့ ၁၉၉၇ မွာ မင္းသမီးဒိုင္ယာနာက ႏိုင္ငံတကာမွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းပိတ္ပင္ေရးကို လႈံ႕ေဆာ္တဲ့အေနနဲ႔ အင္ဂိုလာႏိုင္ငံက ေျမျမႇဳပ္မုိင္းေတြျမႇဳပ္ႏွံထားတဲ့ မိုင္းကြင္းတစ္ခုကို ျဖတ္ေလွ်ာက္ျပၿပီးတဲ့
ေနာက္မွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈဟာ တစ္ဟုန္ထိုး ေအာင္ျမင္လာ တယ္လို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ
ေတာင္မွ ဒိုင္ယာနာကြယ္လြန္ၿပီးမွ ေအာ္တ၀ါစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ ထိုးခဲ့တာေလ။ ေအာ္တ၀ါစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထုိး ထားတဲ့ ႏုိင္ငံေတြအေနနဲ႔ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ ထုတ္လုပ္ တာ၊ အသံုးျပဳတာနဲ႔ သိုေလွာင္စုေဆာင္းတာေတြ မလုပ္ရဘူးဗ်။ အခုဆိုရင္ ဒိုင္ယာနာမိုင္းကြင္းကို ျဖတ္ ေလွ်ာက္ျပတဲ့ လႈံ႕ေဆာ္မႈလုပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဒီကေန႔အထိ မိုင္းအလံုးေရ သန္း ၅၀ေလာက္ ဖ်က္ဆီးႏိုင္ ခဲ့ၿပီးေတာ့ မိုင္းေထာင္ထားတဲ့ ဧရိယာစတုရန္းမိုင္ေထာင္ခ်ီက်ယ္၀န္းတဲ့ မိုင္းကြင္းေတြ က မိုင္းေတြကို လည္းဖယ္ရွားႏိုင္ခဲ့တယ္ေလ။ ဒီလို ေအာင္ျမင္မႈေတြေၾကာင့္ ကမၻာမွာမိုင္းနင္းမိလို႔ေသဆံုးတဲ့ အေရ အတြက္ဟာလည္း တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ က်ဆင္းလာတာ ေတြ႕ရတယ္။

ေရႊၾကာ ။ ။ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းနင္းမိလို႔ ေသဆံုးတာ၊ မေသရင္ေတာင္မွ ကုိယ္လက္အဂၤါဆံုး႐ံႈးၿပီး တစ္သက္လံုးလူစဥ္ မမီဘဲ ေနထိုင္သြားရတဲ့သူေတြအေၾကာင္း ျမင္ရ၊ ၾကားရရင္ စိတ္မသက္မသာျဖစ္မိတာေတာ့ အမွန္ပဲဗ်။ ကၽြန္ေတာ္ တို႔ ႏုိင္ငံမွာလည္း ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ ဘယ္ေလာက္အတုိင္းအတာထိ ေျမႀကီးထဲမွာ ရိွေနသလဲဆိုတာ ဘယ္သူမွ တပ္အပ္မေျပာႏိုင္ဘူး။ ဒီလိုအေျခအေနေတြအေပၚမွာ ခင္ဗ်ားအေနနဲ႔ ဘယ္ လိုသံုးသပ္ခ်င္သလဲ။

ေဗဒါ ။ ။ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏုိင္ငံမွာ အကုန္လံုးရွင္းလင္းႏိုင္ဖို႔ဆိုတာက ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို မတည္ေဆာက္ႏိုင္သေရြ႕ကေတာ့မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ထင္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာမွာလည္း ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ေနတဲ့ႏုိင္ငံတိုင္း ဟာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းကို မျဖစ္မေနသံုးေနၾကရတာပဲေလ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ျပည္ တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရၿပီးတဲ့ တိုင္ေအာင္ျဖစ္ကတတ္ဆန္းေထာင္ထားတဲ့ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြေၾကာင့္ မိုင္းရွင္းလင္းေရးလုပ္ငန္းဟာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီး အခ်ိန္ယူ လုပ္ေဆာင္ ေနရဦးမွာပဲလို႔ထင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က ေျမ ျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ မသန္စြမ္းျဖစ္သြားရတဲ့သူေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ႐ုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ ေတြကို ႀကံ့ႀကံ့ခံႏိုင္ေပမယ့္အမ်ားစုဟာ သူတို႔ေနထိုင္ၾကတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ အပယ္ခံ ဘ၀လိုေနထုိင္ေနၾကရတာ ေတြ႕ရတယ္။အဲဒီေတာ့ ဒီလိုအေနအထားမ်ဳိးကို
ေက်ာ္လြန္ႏိုင္ေအာင္ သူတို႔ နဲ႔ထုိက္တန္တဲ့ အလုပ္အကိုင္ရရိွေအာင္ ကူညီေထာက္ပ့ံေရးနဲ႔ ေျမျမႇဳပ္မုိင္းေၾကာင့္
ေသဆံုးသြားတဲ႔သူ ေတြရဲ႕က်န္ရစ္သူမိသားစုေတြကို ကူညီေထာက္ပ့ံႏိုင္ေရးအတြက္ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ လူမႈ ျပႆနာေတြကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရတဲ့သူေတြကို ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေပးမယ့္ လူမႈအဖဲြ႕အစည္းေတြ ေပၚေပါက္ လာဖို႔ လိုအပ္ေနတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။